Ngày 18/08/2026, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao được thông qua Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp về đặt cọc (hiệu lực thi hành từ ngày 15/10/2026).
Sau đây là các nội dung trọng tâm của Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP:
Hiệu lực của thỏa thuận đặt cọc:
Thỏa thuận đặt cọc vẫn có hiệu lực dù nội dung chưa rõ ràng dẫn đến không giao kết được hợp đồng, hoặc ngay cả khi hợp đồng được bảo đảm bị vô hiệu tại thời điểm ký.
Tài sản đặt cọc:
Tài sản phải không bị cấm/hạn chế giao dịch, xác định được giá trị bằng tiền và giá trị có thể lớn hơn, bằng hoặc nhỏ hơn nghĩa vụ bảo đảm. Tài sản thuộc sở hữu chung cần tuân thủ quy định về sự đồng ý của các chủ sở hữu. Tài sản đặt cọc bằng vật có giá trị khác được định nghĩa thêm là: Cổ phiếu, Trái phiếu, tài sản số.
Phạt cọc và bồi thường thiệt hại:
Phạt cọc không áp dụng cho vi phạm sau khi hợp đồng đã được giao kết. Tòa án có thể chấp nhận cả phạt cọc và bồi thường thiệt hại, nhưng ưu tiên phạt cọc nếu có thỏa thuận chồng chéo với phạt vi phạm. Tiền đặt cọc có thể phát sinh lãi theo Điều 357 Bộ luật Dân sự (Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả).
Thời hiệu khởi kiện:
Áp dụng thời hiệu theo Điều 429 Bộ luật Dân sự (03 năm) cho yêu cầu phạt cọc, bồi thường thiệt hại và không áp dụng thời hiệu khi đòi lại tài sản đặt cọc theo khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự (Trường hợp này là yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu nên không có thời hạn).
Mặc dù Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP đã giải quyết nhiều vướng mắc nhưng chưa hướng dẫn cụ thể thế nào là “từ chối giao kết”. Khi quá hạn thoả thuận mà hợp đồng không được giao kết thì biên pháp đặt cọc có đương nhiên chấm dứt hay không hay cần thông qua thủ tục tố tụng. Mong rằng Bộ luật dân sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung hoặc có Nghị quyết hướng dẫn để việc tuân thủ pháp luật được rõ ràng, minh bạch./.
Vô Phương
