Khi quyền pháp lý không còn đi cùng thực tế
Không phải sự cố kỹ thuật, cũng không phải tranh chấp đơn thuần, câu chuyện mất điện kéo dài tại chùa Từ Đức (ấp Ông Hường, phường Trảng Dài, tỉnh Đồng Nai) đang phơi bày một nghịch lý khó chấp nhận: một người đã rời khỏi chùa vẫn có thể khiến cả ngôi chùa chìm trong bóng tối suốt nhiều tháng.
Đó không chỉ là một chi tiết đáng chú ý. Đó là điểm nghẽn cốt lõi của toàn bộ sự việc.
Theo hồ sơ, người đứng tên hợp đồng điện tại chùa là ông Lê Trung Hai (từng là tu sĩ với pháp danh Thích Nhuận Nghi) bị xử lý kỷ luật, sau đó hoàn tục và không còn giữ vai trò trong hoạt động tôn giáo tại chùa.Trước đây, ông Hai là người đại diện ký kết và trực tiếp chi trả tiền điện phục vụ sinh hoạt của chùa. Nhưng từ cuối năm 2023, sau khi bị xử lý kỷ luật và không còn tư cách tu sĩ, quyền quản lý chùa đã được chuyển giao cho Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Nai.
Quyền quản lý đã thay đổi. Nhưng quyền pháp lý đối với hợp đồng điện thì chưa. Và chính từ điểm “lệch pha” này, một quyết định mang tính thủ tục đã kéo theo hệ quả kéo dài: ông Hai có văn bản đề nghị ngừng cấp điện, ngành điện lực thực hiện theo quy định, và toàn bộ sinh hoạt tại chùa rơi vào tình trạng bị gián đoạn. Về lý, không sai. Nhưng về thực tế, hậu quả lại không dừng ở một văn bản hành chính.
Khi “đúng quy trình” lại tạo ra hệ quả sai lệch ?
Việc ngành điện thực hiện theo yêu cầu của người đứng tên hợp đồng là hoàn toàn phù hợp quy định. Nhưng điều khiến dư luận đặt câu hỏi là: quy trình đó có còn phù hợp khi chủ thể pháp lý không còn gắn với thực tế sử dụng?
Ở chùa Từ Đức, người đề nghị cắt điện không còn sinh hoạt tại chùa. Người đang trực tiếp quản lý và tu học lại không có quyền pháp lý để can thiệp vào hợp đồng điện. Khi hai yếu tố này không trùng khớp, một nhu cầu tối thiểu như điện sinh hoạt bỗng trở thành “điểm kẹt”.
Không bên nào hoàn toàn sai. Nhưng cũng không có bên nào giải quyết dứt điểm. Và chính khoảng trống đó đã khiến một ngôi chùa phải vận hành trong điều kiện thiếu điện kéo dài.
Trong không gian tu hành, điện không chỉ là tiện nghi. Đó là điều kiện cơ bản để duy trì nhịp sống ổn định. Không điện, các thời khóa tụng kinh buộc phải rút ngắn hoặc thực hiện trong ánh sáng chập chờn. Không điện, sinh hoạt thường ngày trở nên khó khăn, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng bức. Không điện, những nguy cơ mất an toàn từ việc sử dụng nguồn sáng thay thế luôn hiện hữu.
Những ảnh hưởng này không còn là chuyện nội bộ. Đó là tác động trực tiếp đến đời sống sinh hoạt tín ngưỡng của một cộng đồng đang hiện diện và hoạt động thực tế. Điều đáng nói là tất cả những hệ lụy đó lại bắt nguồn từ một thực tế rất khó lý giải: người không còn liên quan lại đang nắm quyền quyết định một hạ tầng thiết yếu.
Một “công tắc điện” và bài toán trách nhiệm
Câu chuyện tại chùa Từ Đức cho thấy một vấn đề không mới nhưng ít khi được nhìn rõ: khi quá trình chuyển giao quản lý không đi kèm chuyển giao pháp lý, những “điểm nghẽn” sẽ xuất hiện.
Ở đây, hợp đồng điện – một thủ tục tưởng chừng đơn giản – lại trở thành công cụ tạo ra hệ quả lớn. Và khi sự việc kéo dài, câu hỏi không thể né tránh là: ai chịu trách nhiệm tháo gỡ?
Ngành điện làm theo quy định. Quyết định quản lý của Giáo hội đã có. Nhưng việc thiếu một cơ chế chuyển tiếp kịp thời đã khiến mọi thứ bị mắc kẹt ở trạng thái lưng chừng, nơi quyền thì có mà trách nhiệm lại chưa rõ.
Nếu không có sự can thiệp dứt điểm từ cơ quan có thẩm quyền, tình trạng này hoàn toàn có thể tiếp tục kéo dài, và những người chịu ảnh hưởng vẫn là những người không liên quan đến tranh chấp.
Một ngôi chùa mất điện không chỉ là một sự cố. Đó là dấu hiệu của một vấn đề quản lý chưa được giải quyết đến nơi đến chốn.
Câu chuyện ở chùa Từ Đức vì thế không nên dừng lại ở việc xem xét đúng – sai của từng bên, mà cần được nhìn như một trường hợp cụ thể để xử lý dứt điểm: xác lập lại chủ thể pháp lý, hoàn tất chuyển giao và đảm bảo những điều kiện tối thiểu cho hoạt động bình thường.
Bởi nếu một người đã rời đi vẫn có thể “tắt điện” cả một ngôi chùa, thì vấn đề không còn nằm ở cái công tắc, mà nằm ở chính cách hệ thống đang vận hành.
Và khi ánh sáng còn có thể bị ngắt bởi những khoảng trống trách nhiệm, đó không chỉ là câu chuyện của riêng một ngôi chùa.
Minh Quang
