Nghị định số 356/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành quyết định bãi bỏ toàn bộ 18 nghị định và bãi bỏ một phần 6 nghị định. Điểm đáng chú ý là phần lớn các văn bản này đã không còn được áp dụng trên thực tế, nhưng về mặt pháp lý vẫn chưa có căn cứ để xác định hết hiệu lực.
Chính thức loại khỏi hệ thống pháp luật 24 nghị định, một phần nghị định
Ngày 14/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 356/2026/NĐ-CP về bãi bỏ một số nghị định của Chính phủ. Theo nghị định, từ ngày 0/12/2026, 18 nghị định sẽ được bãi bỏ toàn bộ và một phần của 6 nghị định khác cũng chấm dứt hiệu lực.
Trong số 18 nghị định bị bãi bỏ có nhiều văn bản đã được ban hành từ khá lâu, như Nghị định 35-CP năm 1995, Nghị định 88-CP năm 1995, Nghị định 05/1999/NĐ-CP về Chứng minh nhân dân, Nghị định 138/2006/NĐ-CP về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài...
Đáng chú ý, danh sách này còn có Nghị định 145/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.
Đối với 6 nghị định chỉ bị bãi bỏ một phần, Nghị định 356/2026/NĐ-CP xác định cụ thể các điều, khoản bị loại bỏ. Trong đó có một số quy định liên quan đến hoạt động văn hóa, tài nguyên và môi trường, xây dựng, sở hữu trí tuệ, tư pháp và y tế.
Vì sao văn bản đã không còn dùng nhưng vẫn phải bãi bỏ?
Theo thông tin được công bố, quá trình rà soát hệ thống pháp luật cho thấy có những nghị định không còn được áp dụng trên thực tế, nhưng chưa có căn cứ pháp lý để xác định chúng đã hết hiệu lực theo các quy định về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Nói cách khác, việc một quy định không còn được sử dụng trong thực tế không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc quy định đó tự động “biến mất” khỏi hệ thống pháp luật.
Vì vậy, Nghị định 356/2026/NĐ-CP có ý nghĩa như một bước dọn dẹp, chuẩn hóa hệ thống văn bản pháp luật, xác định rõ những quy định nào chính thức không còn hiệu lực.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với người dân, doanh nghiệp, cán bộ thực thi pháp luật và những người thường xuyên tra cứu văn bản. Một hệ thống pháp luật rõ ràng về hiệu lực sẽ hạn chế tình trạng gặp phải những quy định đã lỗi thời nhưng vẫn xuất hiện trong quá trình tra cứu.
Cần lưu ý: Nghị định 356/2026 chưa làm các văn bản này mất hiệu lực ngay lập tức
Một điểm người dân cần đặc biệt lưu ý là Nghị định 356/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, không phải ngay từ ngày 14/9/2026 khi nghị định được ký ban hành.
Do đó, về nguyên tắc, cần phân biệt hai thời điểm:
+ Ngày 14/9/2026: Chính phủ ban hành Nghị định 356/2026/NĐ-CP.
+ Ngày 1/12/2026: Nghị định 356/2026 bắt đầu có hiệu lực và các nghị định, điều khoản được nêu trong nghị định chính thức bị bãi bỏ.
Đây là vấn đề quan trọng khi áp dụng pháp luật trong thực tế. Không nên hiểu đơn giản rằng cứ nghị định được Chính phủ công bố bãi bỏ thì ngay lập tức mọi quy định trong đó đều không còn giá trị.
Đối với các giao dịch, thủ tục hoặc vụ việc phát sinh trong khoảng thời gian trước ngày 01/12/2026, việc xác định quy định nào được áp dụng vẫn phải căn cứ vào thời điểm phát sinh sự kiện pháp lý, hiệu lực của văn bản và các quy định chuyển tiếp có liên quan.
Bãi bỏ không có nghĩa là “xóa bỏ” các quy định đang được thay thế
Một số nghị định trong danh sách đã được thay thế bởi những quy định mới hơn. Chẳng hạn, các quy định liên quan đến Chứng minh nhân dân đã không còn phù hợp với hệ thống giấy tờ, dữ liệu dân cư hiện nay.
Việc Chính phủ bãi bỏ các văn bản này chủ yếu nhằm chính thức hóa tình trạng pháp lý của những quy định đã không còn được áp dụng, thay vì tạo ra một chính sách mới hoàn toàn.
Đây cũng là lý do danh sách bãi bỏ có cả những văn bản rất cũ và một số văn bản tương đối mới.
Đặc biệt, việc bãi bỏ một phần 6 nghị định cho thấy không phải toàn bộ văn bản đều không còn giá trị. Chỉ những điều, khoản được Nghị định 356/2026 xác định mới bị bãi bỏ; các nội dung khác của nghị định đó không mặc nhiên mất hiệu lực.
Người dân, doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Đối với người dân và doanh nghiệp, tác động trực tiếp của đợt rà soát này nhìn chung không lớn, bởi các quy định được bãi bỏ chủ yếu là những quy định đã không còn được áp dụng trên thực tế.
Tuy nhiên, với những người thường xuyên sử dụng pháp luật như luật sư, công chứng viên, cán bộ tư pháp, cán bộ quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người làm công tác pháp chế, việc cập nhật là cần thiết.
Đặc biệt, khi viện dẫn pháp luật trong hợp đồng, hồ sơ, văn bản tư vấn hoặc giải quyết thủ tục hành chính, cần kiểm tra tình trạng hiệu lực của văn bản tại đúng thời điểm phát sinh vụ việc, thay vì chỉ căn cứ vào tên hoặc số hiệu của văn bản.
Nghị định 356/2026/NĐ-CP vì vậy không chỉ đơn thuần là một nghị định “bãi bỏ văn bản”, mà còn là bước tiếp tục làm sạch và minh bạch hóa hệ thống pháp luật.
Từ ngày 1/12/2026, 18 nghị định và các điều, khoản được xác định trong 6 nghị định sẽ chính thức được đưa ra khỏi hệ thống văn bản còn hiệu lực. Đây là thông tin đáng chú ý đối với những người thường xuyên tra cứu và áp dụng pháp luật trong thực tiễn.
Các nghị định bãi bỏ toàn bộ:
1. Nghị định số 35-CP ngày 27 tháng 5 năm 1995 của Chính phủ về đặt Cục Dự trữ Quốc gia trực thuộc Chính phủ.
2. Nghị định số 88-CP ngày 14 tháng 12 năm 1995 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa và phòng chống một số tệ nạn xã hội.
3. Nghị định số 36-CP ngày 19 tháng 6 năm 1996 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều khoản của Quy chế ban hành kèm theo Nghị định số 87-CP (12-12-1995); của Nghị định số 88-CP (14-12-1995) và Nghị định số 194-CP (31-12-1994) của Chính phủ.
4. Nghị định số 05/1999/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 1999 của Chính phủ về Chứng minh nhân dân.
5. Nghị định số 08/2003/NĐ-CP ngày 10 tháng 02 năm 2003 của Chính phủ về hoạt động của Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế.
6. Nghị định số 66/2004/NĐ-CP ngày 19 tháng 02 năm 2004 của Chính phủ về việc chuyển Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vào Bộ Tài chính.
7. Nghị định số 138/2006/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành các quy định của Bộ luật Dân sự về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài.
8. Nghị định số 170/2007/NĐ-CP ngày 19 tháng 11 năm 2007 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/1999/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 1999 của Chính phủ về Chứng minh nhân dân.
9. Nghị định số 61/2011/NĐ-CP ngày 26 tháng 7 năm 2011 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 135/2004/NĐ-CP ngày 10 tháng 6 năm 2004 của Chính phủ quy định về chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh, tổ chức hoạt động của cơ sở chữa bệnh theo Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính và chế độ áp dụng đối với người chưa thành niên, người tự nguyện vào cơ sở chữa bệnh.
10. Nghị định số 97/2011/NĐ-CP ngày 21 tháng 10 năm 2011 của Chính phủ quy định về thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra.
11. Nghị định số 106/2013/NĐ-CP ngày 17 tháng 9 năm 2013 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/1999/NĐ-CP ngày 03 tháng 02 năm 1999 của Chính phủ về Chứng minh nhân dân đã được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định số 170/2007/NĐ-CP ngày 19 tháng 11 năm 2007 của Chính phủ.
12. Nghị định số 92/2014/NĐ-CP ngày 08 tháng 10 năm 2014 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 16 Nghị định số 97/2011/NĐ-CP ngày 21 tháng 10 năm 2011 của Chính phủ quy định về thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra.
13. Nghị định số 117/2014/NĐ-CP ngày 08 tháng 12 năm 2014 của Chính phủ quy định về Y tế xã, phường, thị trấn.
14. Nghị định số 33/2015/NĐ-CP ngày 27 tháng 3 năm 2015 của Chính phủ quy định việc thực hiện kết luận thanh tra.
15. Nghị định số 37/2018/NĐ-CP ngày 10 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành các biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự.
16. Nghị định số 75/2018/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2018 của Chính phủ quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và trang phục, phù hiệu của lực lượng bảo vệ trên tàu.
17. Nghị định số 29/2022/NĐ-CP ngày 29 tháng 4 năm 2022 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Nghị quyết số 12/2021/UBTVQH15 ngày 30 tháng 12 năm 2021 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc cho phép thực hiện một số cơ chế, chính sách trong lĩnh vực y tế để phục vụ công tác phòng, chống dịch Covid-19.
18. Nghị định số 145/2025/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.
Vô Phương
