Tiếng sóng Tam Giang rì rào trong gió. Phía dòng Ô Lâu lặng lẽ xuôi về biển Đông, mái trường bên phá Tam Giang đang chuẩn bị đón những người học trò cũ trở về trong một ngày đặc biệt.
Có những cuộc trở về không đơn thuần là một chuyến đi.
Đó là hành trình tìm lại một phần tuổi trẻ.
Hội thi Hành trình xanh – Học sinh trường THPT Tam Giang. Ảnh: Hoàng Dũng
Năm mươi năm kể từ ngày thành lập, Trường THPT Tam Giang đã đi qua một chặng đường đủ dài để chứng kiến những đổi thay của quê hương, đất nước và của biết bao thế hệ học trò. Từ mái trường còn nhiều khó khăn những ngày đầu, các thế hệ thầy cô đã bền bỉ gieo chữ, gieo niềm tin; hàng vạn học sinh đã trưởng thành, mang theo tri thức và những ước mơ bước vào cuộc đời.
Nhưng với những người từng học ở đây, có lẽ dấu ấn lớn nhất của mái trường không nằm ở những con số của một chặng đường 50 năm.
Nó nằm trong ký ức.
Nơi những ước mơ bắt đầu từ vùng cát
Tôi lớn lên từ miền sông nước ấy.
Tuổi thơ gắn với những buổi trưa hè, phía trước là sóng nước Tam Giang, phía sau là biển Đông trải dài đến tận chân trời. Những con đường làng ngày ấy còn phủ đầy cát trắng. Lũ trẻ thường xách dép, chạy chân trần qua những trưa nắng gắt.
Khi còn nhỏ, chẳng ai nghĩ những điều bình dị ấy sẽ trở thành ký ức quý giá đến vậy.
Cổng Trường THPT Tam Giang. Ảnh: Hoàng Dũng
Nhưng thời gian có cách riêng để giữ lại những điều tưởng như bình thường nhất.
Năm mươi năm là một chặng đường dài đối với một ngôi trường, nhưng có lẽ vẫn chưa đủ để kể hết những câu chuyện đã được viết nên từ nơi này.
Từ mái trường bên phá Tam Giang, bao thế hệ học sinh đã trưởng thành. Có người ở lại quê hương, có người rời đi đến những miền đất khác, rồi vươn xa hơn đến những chân trời mới. Mỗi người một cuộc đời, một lựa chọn, một hành trình.
Nhưng dù đi đâu, làm gì, trong ký ức vẫn luôn có một nơi để nhớ.
Một mái trường để trở về.
Đó là nơi có những năm tháng áo trắng, những người bạn từng ngồi bên nhau dưới một mái lớp, những buổi học và cả những người thầy, người cô đã dành những năm tháng đẹp nhất của mình để đồng hành cùng học trò.
Với nhiều thế hệ học sinh Tam Giang, ký ức về những năm tháng ấy còn gắn với sự thiếu thốn.
Khai giảng năm học mới 2025-2026, Trường THPT Tam Giang. Ảnh: Hoàng Dũng
Có những buổi học thêm ban đêm dưới ánh đèn dầu. Có những cuốn sách được chuyền từ anh chị đến các em. Những trang vở cũ được tận dụng từng dòng. Quê hương khi ấy còn nghèo, và với nhiều gia đình, học hành chính là một trong những con đường để thay đổi cuộc sống.
Những đứa trẻ vùng cát đã đến trường bằng tất cả sự cố gắng.
Thiếu thốn vẫn học.
Khó khăn vẫn học.
Bởi sâu thẳm trong những ước mơ non trẻ ngày ấy là một niềm tin giản dị: con chữ có thể mở ra những cánh cửa khác của cuộc đời.
Và phía sau những nỗ lực ấy là bóng dáng những người thầy, người cô.
Thầy cô không chỉ dạy học trò những con chữ. Các thầy cô còn kiên nhẫn dìu dắt, động viên và gieo vào những đứa trẻ vùng quê một niềm tin rằng tri thức có thể giúp các em bước ra khỏi những giới hạn của hoàn cảnh.
Có lẽ chính từ những tháng ngày thiếu thốn ấy, nhiều thế hệ học trò Tam Giang đã học được cách chịu khó, biết trân trọng những gì mình có, biết yêu thương nhau và biết đi lên bằng chính đôi chân của mình.
Năm mươi năm đã trôi qua.
Mái trường vẫn đó.
Dòng Tam Giang vẫn rì rào.
Dòng Ô Lâu vẫn miệt mài xuôi về biển cả.
Còn những đứa trẻ năm nào, giờ đã đi qua một phần đời.
Trở về để gặp lại tuổi trẻ của chính mình
Ngày trở về, có thể những người học trò năm xưa đã già đi theo năm tháng.
Mái tóc đã bạc.
Cuộc đời đã đi qua biết bao buồn vui, được mất.
Có người đã thành công. Có người vẫn đang miệt mài với cuộc sống. Có người ở gần, có người đã cách quê hương rất xa.
Nhưng thật lạ, chỉ cần đứng trước cổng trường cũ, nghe tiếng sóng Tam Giang và nhìn lại những khoảng sân quen thuộc, người ta có thể bất chợt thấy mình trở lại là cậu học trò, cô học trò của nhiều năm về trước.
Tuổi trẻ tưởng đã đi xa, hóa ra vẫn ở đó.
Chỉ cần một tiếng gọi.
Một dòng sông.
Một mái trường.
Một người thầy cũ.
Hoặc đơn giản chỉ là tiếng sóng quê nhà.
Với những người từng học dưới mái trường bên phá Tam Giang, nơi ấy chưa bao giờ chỉ là một ngôi trường.
Đó là nơi những ước mơ đầu tiên được gọi tên. Là nơi những đứa trẻ vùng quê bắt đầu hình dung về một tương lai rộng lớn hơn con đường làng, rộng lớn hơn những triền cát trắng và mặt phá mênh mông trước mắt.
Và cũng là nơi lưu giữ những năm tháng trong trẻo nhất của tuổi học trò.
Nửa thế kỷ qua, Trường THPT Tam Giang đã chứng kiến bao đổi thay của quê hương và đất nước. Từ những lớp học còn nhiều thiếu thốn ngày nào, mái trường hôm nay vẫn tiếp tục thực hiện sứ mệnh gieo chữ, gieo niềm tin và chắp cánh cho những thế hệ tương lai.
Trong hành trình ấy, có những người thầy, người cô đã dành trọn tuổi trẻ cho bục giảng. Có những học trò đã trưởng thành và đi xa. Và cũng có những người, dù đã rời mái trường từ rất lâu, vẫn giữ trong lòng một phần ký ức không thể thay thế.
Giữa vị mặn mòi của phá Tam Giang, tiếng sóng rì rào và hương lúa quê nhà, mái trường vẫn bình yên đứng đó như một chứng nhân của thời gian.
Để rồi sau mỗi hành trình của cuộc đời, khi có dịp trở về, người ta nhận ra rằng mình không chỉ trở về với một ngôi trường.
Mình trở về với quê hương.
Với thầy cô.
Với bè bạn.
Và với chính mình của những năm tháng tuổi trẻ.
Năm mươi năm – một chặng đường của một mái trường.
Nhưng với mỗi người từng đi qua nơi ấy, có lẽ đó là cả một đời ký ức.
Tam Giang ơi… ngày trở về.
Về thôi.
Bởi nơi ấy, vẫn có một phần tuổi trẻ đang chờ ta.
Hoàng Đức Bảo
