Trong đời sống văn hóa của người Nam bộ, Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp diệt sâu bọ, cầu mong mùa màng tươi tốt, gia đình bình an mà còn gắn liền với những phong tục truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Với người dân miền tây, cứ đến mùng 5 tháng 5 âm lịch, nhiều gia đình lại quây quần bên bếp lửa, cùng nhau đổ những chiếc bánh xèo vàng giòn để dâng cúng tổ tiên, đãi người thân và sum họp gia đình. Tiếng "xèo... xèo..." vui tai trên chảo nóng đã trở thành âm thanh quen thuộc mỗi dịp Tết Đoan Ngọ, làm nên nét đẹp văn hóa đặc trưng của vùng đất Bến Tre.
Ngày hội lan tỏa giá trị truyền thống
Nhằm gìn giữ và phát huy nét đẹp ấy, Hội Nông dân và Phòng Văn hóa - Xã hội phường Bến Tre phối hợp tổ chức Ngày hội Bánh xèo "Bến Tre- Tết Đoan Ngọ xứ Dừa", một trong những hoạt động nổi bật nằm trong Tuần lễ Văn hóa -Ẩm thực phường Bến Tre năm 2026. Tham gia hội thi có 8 đội đại diện các khu phố trên địa bàn phường với những tên gọi đậm chất quê hương như: Vị Dừa, Hoa Dừa, Xứ Dừa, Hương Dừa, Quê Dừa, Làng Dừa, Vườn Dừa và Bến Dừa. Mỗi đội mang đến những cách chế biến, trình bày và câu chuyện riêng về món bánh xèo truyền thống, tạo nên bức tranh sinh động về văn hóa ẩm thực Nam Bộ. Ngay từ đầu giờ chiều, khuôn viên Công viên Mỹ Hóa rộn ràng trong không khí lễ hội. Đông đảo người dân và du khách đến tham quan, thưởng thức và cổ vũ cho các đội thi. Tiếng cười nói hòa cùng tiếng bánh "xèo... xèo..." vang lên từ những chiếc chảo nóng đã tạo nên bầu không khí vui tươi, đậm đà hương vị quê hương.
Các đội dự thi trổ tài đổ bánh xèo
Khéo léo từ đôi bàn tay
Tại mỗi gian bếp, các thành viên phối hợp nhịp nhàng, người pha bột, người chuẩn bị nhân, người nhặt rau, người pha nước chấm. Từng công đoạn đều được thực hiện cẩn thận và đầy kinh nghiệm. Những vá bột vàng ươm hòa quyện với nước cốt dừa được nhẹ nhàng tráng đều trên mặt chảo nóng. Tiếng "xèo..." vang lên khi vá bột vừa chạm mặt chảo nóng, thu hút ánh nhìn của đông đảo người dân và du khách. Chỉ trong chốc lát, nhân tôm, thịt, giá đỗ được cho vào vừa đủ. Người đổ bánh thoăn thoắt xoay chảo, khéo léo điều chỉnh ngọn lửa để chiếc bánh chín vàng đều, lớp vỏ mỏng giòn rụm, tỏa hương thơm béo ngậy của nước cốt dừa, khiến ai đi ngang cũng khó lòng cưỡng lại. Khi bánh chín, từng chiếc bánh được gập đôi khéo léo, bày cùng rau xanh và chén nước mắm chua ngọt, tạo nên sức hấp dẫn khó cưỡng. Không chỉ chú trọng hương vị, nhiều đội còn đầu tư ý tưởng trang trí mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Nổi bật là đội Vườn Dừa, với phần tạo hình chiếc bánh xèo mang thông điệp đoàn kết. Ba màu sắc vàng, hồng và xanh tượng trưng cho ba địa phương Vĩnh Long, Trà Vinh và Bến Tre cũ, thể hiện sự gắn kết, đồng lòng hướng đến sự phát triển của tỉnh Vĩnh Long mới sau sắp xếp đơn vị hành chính. Phần trình bày sáng tạo đã nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của Ban Giám khảo cũng như đông đảo khán giả.
Bánh xèo 3 màu ba địa phương Vĩnh Long, Trà Vinh và Bến Tre cũ, thể hiện sự gắn kết, đồng lòng hướng đến sự phát triển của tỉnh Vĩnh Long mới sau sắp xếp đơn vị hành chính
Chia sẻ bí quyết làm nên chiếc bánh xèo ngon, Bà Phạm Thị Phi Anh -thành viên đội Vị Dừa cho biết: "Để có một chiếc bánh xèo ngon thì khâu pha bột rất quan trọng. Nước cốt dừa phải cân đối với lượng bột để tạo vị béo vừa phải. Chúng tôi còn cho thêm hành lá băm nhuyễn, trứng gà và một ít sữa đậu nành hòa vào bột để vỏ bánh có độ xốp, giòn và màu vàng ươm tự nhiên khi kết hợp với bột nghệ. Phần nhân thì rất đa dạng, có thể kết hợp tôm, thịt, mực, nấm, giá đỗ... tùy theo sở thích, nhưng nguyên liệu phải thật tươi mới tạo nên hương vị đặc trưng của bánh xèo Nam Bộ."
Các thành viên phối hợp nhịp nhàng tại gian bếp
Không chỉ là cuộc thi nấu ăn, Ngày hội Bánh xèo còn là dịp để hội viên nông dân, các chi hội và người dân giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm, góp phần gắn kết cộng đồng. Ông Đỗ thế Vinh- Chủ tịch Hội Nông dân phường Bến Tre cho biết:"Thông qua Ngày hội Bánh xèo, chúng tôi mong muốn góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống Nam Bộ, quảng bá hình ảnh và hương vị bánh xèo Bến Tre đến với người dân và du khách”
Lan tỏa bản sắc văn hóa
Ban giám khảo chấm điểm tại ngày hội
Ngày hội Bánh xèo không đơn thuần là cuộc thi ẩm thực mà còn là dịp để gìn giữ một phong tục đẹp của người dân xứ Dừa trong ngày Tết Đoan Ngọ. Từ những nguyên liệu dân dã của miền quê Nam Bộ, qua đôi bàn tay khéo léo của người nội trợ đã tạo nên món bánh xèo mang đậm hương vị truyền thống, chứa đựng ký ức, tình thân và bản sắc văn hóa quê hương.Thông qua hoạt động ý nghĩa này, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa ẩm thực Nam Bộ trong đời sống hiện đại. Để rồi mỗi độ Tết Đoan Ngọ về, tiếng bánh "xèo... xèo..." vẫn tiếp tục ngân vang trong từng mái ấm, nhắc nhở mỗi người dân cùng chung tay gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương xứ Dừa.
Ngọc Hân
