Một bên là sườn núi Vĩnh Phong ( Người dân thường gọi là Rẫm trên, Rẫm giữa và Rẫm dưới) một bên là đầm phá ven biển. Cung đường đi qua đây nhiều đoạn cua gấp khúc, có vực thẳm. Do đó những vụ sạt lở từng xảy ra khiến đất đá tràn xuống khu dân cư, vùi lấp đất sản xuất đặt ra yêu cầu bức thiết đảm bảo an toàn cho người dân. Trong khi đó bài toán quy hoạch, bố trí tái định cư vẫn cần được tháo gỡ đồng bộ từ nhiều cấp, nhiều ngành. Không chỉ thế, hiện tại xã Phú Lộc còn có các cụm dân cư ở đèo Mũi Né, chân đèo Phước Tượng....
Bà Trần Thị Xuân
Từ quốc lộ 49 nhìn xuống vùng đầm phá ven biển, cảnh quan nơi đây vừa có cảnh quan đẹp đặc trưng của vùng đất phía nam Huế, vừa cho thấy những đặc điểm địa hình không dễ dàng cho việc bố trí dân cư. Đi qua đây, chúng ta cảm nhận được việc xen ghép giữa nhà cửa , đất sản xuất của người dân xen giữa triền núi và phá. Địa hình có độ dốc lớn, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, nhất là trong thời điểm mưa lớn kéo dài. Với cư dân ở đây mỗi mùa mưa bão là một mùa lo lắng cho những đêm mưa lớn bão bùng. Không chỉ lo giao thông bị chia cắt, mà nỗi lo nước đá, sỏi tràn vào nhà, lấp sân vườn, nguy cơ sập nhà cửa. Và đây là thực tế đã xảy ra trong nhiều mùa mưa bão trước đây. Khi hàng ngàn khối đất, đá sỏi cùng nước tràn vào nhiều hộ gia đình cùng hàng chục ha đất trồng lúa bị biến dạng, không thể canh tác- đến bây giờ vẫn chưa có phương án khắc phục. Cả hàng trăm mét đường nhựa, cùng đá sỏi san lấp, đứt gãy gây ách tắt giao thông nhiều ngày liền. Toàn tuyến có gần 500 hộ gia đình, trong đó đa phần nhà cửa, vườn tược đều dựa vào chân núi nên nguy cơ tiềm ân tai nạn cao. Mùa mưa lũ cách đây 3 năm một lượng đất đá đã tràn vào nhà đất vườn, với độ sâu khoảng 70 cm. Ông Nguyễn Hùng năm nay 65 tuổi, cho biết: Năm đó không có lực lượng của địa phương thì hai vợ chồng tôi chắc bị vùi rồi. Sau đó là những ngày tháng nỗ lực để dọn dẹp. Con bà Trần Thị Xuân năm nay 75 tuổi: Nhà hai ôn mệ có hơn 4 sào đất vườn để trồng cây bầu cây bí nhưng đất đá tràn vào san lấp hết có chổ sâu cả mét nên nhìn vườn tược bỏ hoang mà xót xa.
Ông Lương Trọng Hậu
Sau mỗi vụ sạt lở, việc khắc phục đảm bảo giao thông và hỗ trợ người dân là cần thiết. Tuy nhiên chỉ tập trung xử lý sau khi sạt lở thì nguy cơ đối với cuộc sống, sinh hoạt của người dân vẫn còn đó. Vấn đề đặt ra là các hộ gia đình đang sinh sống ở khu vực này sẽ được đảm bảo an toàn như thế nào trong thời gian đến. Đây cũng là vấn đề mà chính quyền huyện Phú Lộc trước đây, nay là xã Phú Lộc quan tâm, trăn trở với phương án quy hoạch, bố trí tái định cư cho các hộ dân sống dọc triền núi ven phá. Một phương án di dời dân cư trong thiên tai là tính cấp thiết đảm bảo an toàn tính mạng cho mỗi con người. Nhưng sâu xa hơn đó là trong các đợt thiên tai, bão lũ tiếp theo người dân và chính quyền không phải đôn đáo, thúc giục, vận động họ rời nhà cửa đi lánh nạn. Liệu rằng cứ mỗi năm lại một vài lần vận động, di dời tập trung và tổ chức ăn ở sinh hoạt cho người dân sẽ là công việc không hề đơn giãn cho chính quyền và bản thân mỗi người trong diện phải di dời khẩn cấp để đảm bảo tính mạng. Với 82 hộ gia đình trong diện báo động khi mưa bão kéo dài, cần phải di dời khẩn cấp. Ông Lương Trọng Hậu, Phó phòng Kinh tế xã Phú Lộc cho biết với việc bố trí tái định cư cho người dân là rất khó khăn, bởi nguồn bố trí vốn rất eo hẹp, lại kết hợp với xây dựng nông thôn mới.
Vườn nhà đã bị san lấp bởi sạt lở
Đứng trước những dự báo bất thường về thời tiết năm 2026 này, thì nỗi lo lắng về sạt lở không còn là câu chuyện mang tính dự báo. Đây là nguy cơ đang hiện hữu cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc trong bài toán quy hoạch, tái định cư và đảm bảo an toàn lâu dài. Mà đây là bài toán an cư, bởi lẽ những con người nơi đây đã có đất sản xuất, có mối quan hệ làng xóm và thói quen sinh hoạt đã hình thành qua các thế hệ. Nếu chỉ giải quyết chổ ở, một nơi đảm bảo an toàn tối thiểu, nhưng không có tư liệu sản xuất cùng các nhu cầu tối thiểu khác thì việc tái định cư khó đạt được mục tiêu đề ra.
Thanh Chí
